De linie van Bergen op Zoom naar Steenbergen |
 |
 |
 |
De linie van Bergen op Zoom naar Steenbergen ligt min of meer op de lijn Bergen op Zoom - Steenbergen.
De Linie van beschermde Zeeland en het eiland van Tholen tegen een aanval vanuit Brabant, en beveiligde de scheepvaartverbinding van Bergen op Zoom naar Holland. Daarnaast beschermde het ook het noordelijk front van de vesting Bergen op Zoom.
Omdat de inundaties van de meer westwaards gelegen linie van de Eendracht niet goed onder controle te brengen waren begon men in 1627 met het aanleggen van het fort Henricus ter bescherming van de ingang van de Steenbergse haven. In 1628 werd een begin gemaakt met het verbeteren van de verdedigingswerken aan de zuidkant van Steenbergen. Verder werden tussen Steenbergen en Bergen op Zoom voorbereidingen getroffen voor aaneengesloten inundaties waarbij ook gebruik gemaakt werd van de ten oosten van Bergen op Zoom en Halsteren gelegen vennen en moerassen. Deze werden daartoe met elkaar verbonden met kanalen en kregen hun water aangeleverd vanuit de hoger gelegen gronden via de Moervaart of Zoom. Op de accessen werden een drietal werken aangelegd: de forten De Roovere, Pinssen en Moermont. Vanwege de oorlogsdreiging werd achter de linie een legerkamp aangelegd met een sterke bezetting onder bevel van kolonel Willem Pijnssen. In het lager gelegen gebied tussen Steenbergen en fort De Roovere werden voorbereidingen getroffen voor een zoute inundatie. Die zou worden gevoed vanuit Steenbergen. Hiertoe werd aan het einde van de haven van Steenbergen een, door een redoute beveiligde, inundatiesluis gebouwd. Om de omvang van de inundaties te beperken werden enkele polders door middel van dijkjes opgedeeld. Op de dijken kwamen weer enkele redoutes. In 1629 werd de verdediging van de noordkant van Steenbergen verbeterd onder meer door de aanleg van drie bastions. Later is aan de oostkant van de Steenbergse haven, tegenover het fort Henricus, nog een hoornwerk aan geleged. Dit hoornwerk werd verbonden met Steenbergen door middel van een retranchement met drie bastions. Na de aanleg van de linie bleek die toch nog enige zwakke plekken te hebben. Op advies van Menno van Coehoorn, die in 1698 de linie inspecteerde, werden tussen 1701 en 1703 de verdedigingswerken van Steenbergen verbeterd. Men was toen al bezig de verdediging van Bergen op Zoom aan te passen op basis van Coehoorns adviezen. Vanaf die tijd maakte de linie van Bergen op Zoom naar Steenbergen deel uit van de Zuider Frontier, de grensverdediging die liep - voor wat betreft het Brabantse deel - van Bergen op Zoom tot aan de Maas bij Grave, later bekend als de Noord-Brabantsche Linie.
Naamgeving
In veel historische stukken wordt de linie vaak aangeduid als de linie tussen Bergen op Zoom en Steenbergen of iets vergelijkbaars. Een enkele keer worden in oudere stukken wel namen gegeven aan de linie. Enkele voorbeelden hiervan zijn: de Steenbergse linie, de linie van Steenbergen, de linie van Bergen(op Zoom) of de de Bergen op Zoomse inundatielinie. Sinds de jaren 80 van de 20e eeuw wordt ook de benaming 'West Brabantse waterlinie' gebruikt. Het gebruik van deze naam om naar de historische linie te verwijzen is niet aan te bevelen omdat het geen enkele band heeft met de gebruikelijke benamingen voor de linie.
