Overige verdedigingswerken, de positie van 's-Hertogenbosch 1818-1839
welkom - voorgeschiedenis - waarom rond Den Bosch? - het terrein - de verdedigingswerken - wat er nog gebeuren moet - bronnen

De verdedigingswerken

Op de plaatsen waar de inundatie onvoldoende was werden eenvoudige verdedigingswerkjes (veldwerken) aangelegd. Meestal was dit op de plaats waar een doorgaande weg de inundatie kruiste. In de memorie van de Prins van Oranje worden verschillende locaties hiervoor genoemd. Van de meeste van deze veldwerken zijn in de archieven van het toenmalige Ministerie van Oorlog nog tekeningen teruggevonden. In de memorie wordt ook gezegd dat er bij Liempde, waar een weg de Dommel kruist, een "ingraving" aangelegd is. Hiervan heb ik echter nog geen tekening terug kunnen vinden.

Een van de grotere terreingedeelten die niet te inunderen was, was de heide tussen Esch en Boxtel. Hier werden drie redoutes aangelegd. Van twee van de drie redoutes zijn zelfs nu nog restanten terug te vinden! Volgens de memorie was de heide die voor de redoutes lag sterk geaccidenteerd zodat het voor vijandelijke troepen moeilijk was zich ontplooien, vooral als zij onder vuur lagen van de artillerie die op de redoutes opgesteld was.

Hiernaast vindt u een overzichtskaart van alle verdedigingswerken die genoemd en/of getoond worden in de verschillende bronnen. De verdedigingswerken die al aanwezig waren zoals de vesting 's-Hertogenbosch en een aantal omliggende forten worden hier niet besproken.

Het kan zijn dat een verdedigingswerk wel gepland was maar uiteindelijk toch niet aangelegd is. Gezien het tijdelijke karakter van deze verdedigingswerken is het echter niet altijd mogelijk om hierover informatie te vinden.

Hiernaast staat een overzicht van alle verdedigingswerken die in 1838-1839 aangelegd zijn.